حكم حاكم نيست وصحيحه ( 1 ) منصور واخبار ديگر هم دلالت بر آن دارد ، واما مجرد حكم حاكم شرع ، يعنى مجتهد عادل ، پس اظهر در آن نيز كفايت است . هر چند معلوم نباشد كه به شهادت عدلين بر أو ثابت شده . 407 - سؤال : هر گاه كسى به كفاره ماه مبارك رمضان خواهد اطعام شصت مسكين نمايد به تفرقه ، اطعام چند نفر ، مىتواند كرد ( جهت شصت مسكين به هم نرسيدن ) يا نه ؟ جواب : تا مقدور شود كفاره را به شصت مسكين برساند واگر نشود به آن عددي كه ميسر شود مكرر بدهد تا عدد تمام بشود . 408 - سؤال : زيد ، در روز ماه مبارك رمضان با زوجه خود مكرها جماع نموده ، آيا در اين صورت كفاره وقضاى صوم مشار إليها بر زيد مذكور لازم است يا نه وبه تعدد سبب ، كفاره وقضا متعدد مىشود يا نه ؟ وهرگاه زيد مذكور از عتق رقبه وصيام شهرين عاجز باشد وبايد اطعام شصت مسكين نمايد قدر اطعام هر مسكينى چقدر است شرعا ومسكين چه اشخاص مىباشند ؟ عدالت در ايشان شرط مىباشد يا نه ؟ وبا تعذر شصت مسكين يا عدم معرفت به حال بعض ، شرعا كفاره را به بعض ايشان مىتوان داد وهر چند كه يك نفر يا دو نفر باشند يا نه ؟ جواب : در صورت مزبوره دو كفاره بر زوج واجب مىشود ، يكى از براي خود وديگرى براي زوجه وروزه زوجه باطل نمىشود وقضا بر زوج واجب است از براي خودش وبر أو قضا از براي زوجه نيست واظهر آن است كه به تعدد سبب ، كفاره مكرر نمىشود . وبعضي گفته‌اند به تكرار جماع ، كفاره مكرر مىشود واين أحوط است ، بلكه أحوط در مطلق تكرار سبب ، اين است كه كفاره را هم مكرر كنند . خصوصا هرگاه سبب دو جنس باشد ، مثل جماع واكل ، يا اكل وشرب . وخصوصا هرگاه كفاره را به جهت سبب أول داده باشد وبعد از آن سبب ديگر را به عمل آورده باشد ، اما وجوب معلوم

--> 1 : وسائل : ج 7 ص 208 ، أبواب احكام شهر رمضان باب 11 ح 4 .